کمبود عناصر و علائم ظاهری

 

ماکرو المنتها  (عناصر پرمصرف) :

عناصری که بیشتر مورد نیاز گیاهان می‌باشند و عبارتند از: کربن C، هیدروژن H، اکسیژن O، نیتروژن N، فسفر P، پتاسیم K، کلسیم Ca، منیزیم Mn، گوگرد S.

 

میکروالمنتها  (عناصر کم‌مصرف) :

عناصری که به مقدار بسیار کم نیاز هستند و اگر از مقدار متداول بیشتر شوند حتی اثرات نامطلوب هم خواهند داشت و عبارتند از: آهن Fe، منگنز Mg، روی Zn، بر B، مس Cu، مولیبدن Mo و کلر Cl

 

 

Nitrogen

 

که با حرف اختصاری N شناخته می شود.

عملکرد : اسید آمینه و سنتز پروتئین

در اثر کمبود نیتروژن برگها به رنگ زرد روشن در می آیند.

نیتروژن یکی از عناصر اصلی مورد نیاز گیاهان است که با وجودی که در هوا به مقدار زیادی وجود دارد. ولی گیاهان از نوع معدنی نیتروژن استفاده می کنند. بدون نیتروژن رشد گیاه به مقدار بسیار زیادی کاهش می‌یابد. از علائم کمبود نیتروژن کاهش رشد، زردی و کوچک شدن برگها و ضعف در برگهای پیر است چرا که نیتروژن از برگهای پیر به برگهای جوان منتقل می شود. کمبود شدید نیتروژن باعث ریزش پیش از موقع برگها می شود.

بیش از اندازه بودن نیتروژن هم به آبدار، ترد و شکننده‌شدن ساقه‌ها و تیره رنگ شدن برگها منجر می شود.

 

 

Phosphorus

 

که با حرف اختصاری P شناخته می شود

عملکرد : تعادل انرژی

در اثر کمبود فسفر گیاهان خیلی زود برگهای خود را از دست خواهند داد .کم شدن رشد گیاه به همراه زرد شدن رنگ برگ ها و ایجاد نواحی کوچک و نقطه ای مرده در گیاه (گاهی هم برگ ها به رنگ سبز تیره می شوند).

در فرایند فوتوسنتز بسیار مهم است. کمبود فسفر باعث توقف رشد گیاه می شود و به علت انتقال فسفر از برگهای پیر به برگهای جوان منجر به ریزش برگهای پیر می شود. گه گاه کمبود فسفر باعث تجمع مواد قندی در برگ و ساقه شده و برگها و ساقه‌ها به رنگ قرمز در‌می آیند.

در خاک فسفر به صورت معدنی و آلی یافت می شود. PH خاک برای جذب فسفر مهم است و می‌بایست بین 6-7 باشد. فسفات آمونیوم از کودهای فسفره است و اگرچه در پودر استخوان فسفر زیادی وجود دارد ولی این فسفر زیاد برای گیاهان قابل جذب نیست.

برگ ها قهوه ای تیره یا سیاه شده و در نهایت با مرگ گیاه همراه است. همچنین هجوم و رشد جلبک ها در تانک اتفاق می افتد ( مقدار فسفات بیش از اندازه بالاست)

 

 

Potassium

 

که با حرف اختصاری K شناخته می شود

عملکرد : آنزیم فعال . اسمز . بالانس در تعادل گیاه

در اثر کمبود پتاسیم نوک و لبه های برگ به رنگ زرد روشن خواهد بود

ایجاد لکه های زرد و سوراخ های کوچک بر روی برگ های قدیمی همچنین زرد شدن لبه های برگ های جدید. سوراخ ها کم کم بزرگ شده و برگ ها از بین می روند.

پتاسیم در اغلب خاکها به اندازه کافی یافت می شود. پتاسیم در فتوسنتز و تهیه قند نقش دارد. این عنصر نیز در گیاهان قابل انتقال است بنابراین علائم کمبود آن به صورت سوختگی کنار برگها ابتدا در برگهای پیر ظاهر می شود.

سولفات پتاسیم و نیترات پتاسیم از کودهای پتاسه هستند.

 

 

Calcium

 

که با حرف اختصاری Ca شناخته می شود

عملکرد : واکنش آنزیم و متابولیسم

در اثر کمبود کلسیم تغییر شکل در قسمت نقاط در حال رشد گیاه را شاهد خواهیم بود

زرد شدن لبه ی برگ های جدید همراه با تغییر فرم برگ (مانند پیچ خوردگی). درآمدن برگ های جدید به رنگ سفید: کمبود کلسیم

 

کلسیم به صورت پکتات کلسیم در دیواره‌های سلولی گیاهان استفاده می شود. کلسیم در گیاهان قابل انتقال نیست و بنابراین پیوسته باید در دسترس گیاه باشد. کمبود کلسیم باعث کمبود رشد و همچنین لوله شدن برگها و قهوه‌ای شدن ریشه می گردد. پوسیده شدن غنچه‌ها، آسیب‌های پوستی در درختان از دیگر علائم کمبود کلسیم است.

در سالنها اضافه کردن مقدار کم و محتاطانه آهک به خاک برای رفع کمبود کلسیم، محلول پاشی نیترات کلسیم و استفاده از کودهای حاوی کلسیم مانند سوپر فسفات موثرند.

 

 

Magnesium

 

که با حرف اختصاری Mg شناخته می شود

عملکرد : آنزیم فعال . جزء کلروفیل . انتقال دهنده یون

در اثر کمبود منیزیم از دست دادن برگها و همچنین رنگ آنها را شاهد خواهیم بود.زرد شدن برگ های قدیمی در حالی که رگبرگ ها سبز مانده اند.

منیزیم در تولید کلروفیل مهم است. و در بذور گیاهان به مقدار زیادی ذخیره می شود. علائم کمبود منیزیم زرد شدن مابین رگ ‌برگهاست. ابتدا در برگهای پیر مشاهده شده و اگر کمبود شدید باشد برگها شروع به ریزش می کنند. منیزیم در خاک به نسبت سریع شسته شده و از دسترس گیاه خارج می شود. برای رفع کمبود منیزیم از کربنات منیزیم و سولفات منیزیم استفاده می شود.

 

 

Iron

 

که با حرف اختصاری Fe شناخته می شود

عملکرد : سیستمهای آنزیمی . سنتز کلروفیل

در اثر کمبود آهن برگها به رنگ زرد روشن در می آیند

رنگ پریدگی برگ ها و در ادامه بیرنگ و شفاف شدن آن ها (نور از برگ رد می شود). این علائم به مراتب در گیاهانی که رشد سریع دارن و گیاهان قرمز رنگ دیده می شود.

آهن در تولید کلروفیل، تنفس و فتوسنتز کاربرد دارد. کمبود آهن کاملا مشهود است و برگهای جوان زرد می شوند ولی رگبرگها سبز باقی می‌مانند و در کمبود شدید رشد متوقف می شود. جذب آهن به ph خاک و ترکیبات آن بستگی دارد و به صورت کلات آهن به خاک اضافه می شود.

 

 

Copper

 

که با حرف اختصاری Cu شناخته می شود

عملکرد : ترکیب مواد به کمک نور . سوخت و ساز پروتئین . توزیع کربو هیدرات و تعادل آب

در اثر کمبود مس رشد غیر طبیعی . سریع پژمرده شدن گیاه و همچنین برگهایی رو که شکل مارپیچی به خود گرفته اند را خواهیم دید

مس نیز به مقدار بسیار کم در سوخت و ساز گیاهان استفاده می شود. کمبود مس موجب کوچک ماندن برگها و سوختگی برگهای شاخه‌های جوان می شود. برای رفع کمبود از سولفات مس استفاده می کنند.

 

 

Manganese

 

که با حرف اختصاری Mn شناخته می شود

عملکرد : واکنش آنزیم ها . ترکیب مواد به کمک نور

در اثر کمبود منگنز و فقدان آهن بافتهای در حال مرگ را در بین رگ برگهای گیاه خواهیم دید

منگنز به میزان بسیار کمی مورد نیاز گیاه است و در صورت زیاد شدن آن اثر مسموم‌ کننده خواهد داشت. وجود منگنز برای اغلب اعمال گیاهی نیاز است. علائم کمبود منگنز در گیاه های مختلف متفاوت است. در برگهای جوان، سوختگی کنار برگها، لکه‌های سوخته میانه برگها همراه با کاهش رشد و کاهش گلدهی از نشانه‌های کمبود منگنز است. برای رفع کمبود از سولفات منگنز استفاده می شود.

 

 

Zinc

 

که با حرف اختصاری Zn شناخته می شود

عملکرد : آنزیم فعال

در اثر کمبود ( روی )

رنگ زرد در بین رگ برگها و همچنین عدم رشد گیاه را شاهد خواهیم بود

ایجاد لکه های خیلی ریز زرد رنگ در میان رگبرگها،لبه ها و نوک برگ

کمبود روی باعث کوچک ماندن برگهای گیاه و کوتاه شدن فاصله بین گره‌های ساقه‌ها می شود. Ph خاک در جذب روی موثر است. در خاکهای قلیایی و حاوی فسفر زیاد، روی غیرقابل استفاده می شود. در خاک زود شسته می شود. برای رفع کمبود از سولفات روی استفاده می شود.

 

 

CO2

 

کمبود CO2 موجب رشد خیلی کم و کوچک ماندن گیاه و وجود رسوب سفید (کلسیم) در سطح برگ می شود.

 

 

Boron

 

که با حرف اختصاری B شناخته می شود .

عملکرد : مصرف کلسیم . رشد گیاه

در اثر کمبود بور برگهای جوان را خواهیم دید که به شکل مچاله ای رشد می کنند.

کمبود بر باعث توقف رشد و خشکیدگی سرشاخه‌ها و ریشه‌ها می شود. برگها کلفت و شکننده شده گلدهی به میزان قابل توجهی کاهش یافته تبدیل گل به میوه کم می شود.

میزان بر در خاکها بسیار کم است و در خاکهای شنی زود شسته می شود. بوراکس به عنوان منبع بر استفاده می شود.

 

 

Molybdenum

 

که با حرف اختصاری Mo شناخته می شود .

عملکرد : استفاده از نیترات

در اثر کمبود مولیبدنوم لکه های زرد رنگ در بین رگ برگها شاهد خواهیم بود .

 

 

Vanadium

 

که با حرف اختصاری V شناخته می شود .

عملکرد : سیستم آنزیمی . انتشار مواد معدنی

در اثر کمبود وانادیوم عدم رشد گیاه را شاهد خواهیم بود .

 

 

Sulfur

 

که با حرف اختصاری S شناخته می شود .

عملکرد : سنتز پروتئین ها . اسیدهای امینه . انزیم ها . کوانزیم ها

در اثر کمبود سولفور مشکل در رشد گیاه بوجود خواهد آمد ضمن اینکه گل و گیاه به رنگ زرد روشن خواهند بود .در حالی که برگ های قدیمی زرد شده اند برگ های جدید نیز به رنگ زرد در می آیند.

گوگرد در تهیه پروتئین و اسید آمینه برای گیاهان مورد نیاز است. بو و مزه برخی محصولات باغبانی مانند سیر، پیاز و خردل مربوطه به گوگرد است.

علائم کمبود گوگرد بیشتر در برگهای جوان دیده می شود، علائم به صورت کاهش رشد، زردی و کوچک شدن برگهای جوان است. گوگرد به صورت معدنی و آلی در خاک یافت می شود. گوگرد آلی از تجزیه مواد پروتئینی به دست می‌آید و گوگرد معدنی را می‌توان به صورت کود سوپر فسفات، سولفات آمونیوم و گل گوگرد یا سولفات کلسیم به خاک اضافه کرد.

عدم وجود مناسب گوگرد سبب عدم رشد گیاه و سیاه شدن ریشه ها می شود.

کمبود اکسیژن حتی در صورت مطلوب بودن عناصر مورد نیاز موجب عدم رشد گیاه می شود. همچنین رشد جلبک ها و کم تحرک بودن ماهی ها.