کود

 

عناصرشیمیایی و اثرات کمبود آنها درگیاهان

 

ماکرو المنتها : (عناصر پرمصرف)

عناصری که بیشتر مورد نیاز گیاهان می باشند و عبارتند از : کربن C، هیدروژن H، اکسیژن O، نیتروژن N، فسفر P، پتاسیم K، کلسیم Ca، منیزیم Mn، گوگردS.

 

میکروالمنتها : (عناصر کم‌ مصرف)

عناصری که به مقدار بسیار کم نیاز هستند و اگر از مقدار متداول بیشتر شوند حتی اثرات نامطلوب هم خواهند داشت و عبارتند از : آهن Fe، منگنز Mg، روی Zn، بر B، مس Cu، مولیبدن Mo و کلرCl.

 

نقش عناصر در گیاهان

 

تمامی موجودات زنده از جمله گیاهان برای رشد و نمو نیاز به غذا دارند. خاک تامین کننده اکثریت قریب به اتفاق عناصر غذایی مورد نیاز گیاه می باشد. به جز کربن ، اکسیژن و هیدروژن که عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می گردند، منبع اصلی بقیه عناصر غذایی مورد نیاز گیاه محلول خاک می باشد. در خاک تقریباً تمام عناصر غذایی که در جدول تناوبی وجود دارد، موجود می باشد. بخش اعظم این عناصر نیز در گیاه قابل اندازه گیری هستند اما گیاه برای جذب این عناصر حالت انتخاب ندارد و بدون در نظر گرفتن مفید یا مضر بودن، آنها را جذب می کند. تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی و کمی محصول به شمار می آید. در تغذیه صحیح گیاه نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت نسبت میان میزان عناصر مصرفی از اهمیت ویژه برخوردار است، زیرا در حالت عدم تعادل تغذیه ای با افزودن تعدادی از عناصر غذایی نه تنها افزایش عملکرد رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی نیز در رشد گیاه ایجاد شده و در نهایت آفت محصول حادث خواهد شد. از آنجایی که این فاکتور براحتی تحت کنترل زارع یا باغ دار می باشد، شناخت این عناصر نقش بسزائی در مدیریت مزرعه یا باغ دارد.

 

عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به سه دسته تقسیم می شوند :

 

1)  عناصر مضر یا غیر ضروری برای گیاه

2)  عناصر مفید برای گیاه

3)  عناصر لازم یا ضروری برای گیاه

 

عناصر مضر (Non-essential Elements) ، عناصری هستند که برای رشد و نمو گیاه زیان آورند و حتی در برخی موارد غلظت های کم این عناصر می تواند موجب کاهش قابل توجهی در عملکرد و رشد گیاه گردد.از جمله این عناصر می توان به سرب، کادمیوم و جیوه اشاره کرد.

 

عناصر مفید (Beneficial Elements) ، عناصری هستند که در صورتی که در محیط به مقدار کافی موجود باشند، سبب بهبود رشد گیاه و یا گیاهان خاصی می شوند به عنوان مثال سدیم برای چغندر قند؛ سیلیس برای برنج، جو، نیشکر و تا حدودی برای گوجه فرنگی؛ کبالت برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط ریزوبیوم ها و جلبک های سبز و آبی خاصی مفید می باشد و همینطور ید برای جلبک های قهوه ای و وانادیم برای یک نوع جلبک سبز مفید بودن آن به اثبات رسیده است.

 

دسته سوم عناصر لازم یا ضروری (Essential Elements) ، هستند. آرنون و اسکات (1939) سه معیار را برای ضروری بودن یک عنصر عنوان نموده اند. این سه معیار عبارت است از :

 

1)  گیاه بدون آن عنصر قادر به تکمیل چرخه حیات خود نباشد

2)  وظیفه آن عنصر توسط عنصر دیگری قابل انجام و جایگزینی نباشد

3)  عنصر مستقیماً در متابولیسم و تغذیه گیاه نقش داشته باشد

 

براساس معیارهای فوق تا کنون 16 عنصر برای رشد و نمو گیاهان ضروری تشخیص داده شده است. کربن، اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، گوگرد، آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر شانزده عنصر ضروری مورد نیاز گیاهان هستند. سه عنصر اول یعنی کربن، اکسیژن و هیدروژن قسمت اعظم ماده خشک گیاهی (60 تا 90 درصد ) را تشکیل می دهند و کمبود آنها به جز در مورد کمبود آب دیده نمی شود. این سه عنصر عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می شوند. سه عنصر فوق همراه با شش عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم (عناصر کودی) ، کلسیم و منیزیم (عناصر آهکی) و گوگرد عناصر غذایی پر مصرف یا پر نیاز برای گیاهان هستند و هفت عنصر دیگر یعنی آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر عناصر غذایی کم مصرف یا کم نیاز یا ریز مغذی هستند.(البته بعضی از منابع نیکل و کبالت را نیز جزء عناصر کم مصرف قلمداد می کنند) گیاهان همانگونه که بدون عناصر پر مصرف قادر به ادامه حیات نیستند ، بدون استفاده از عناصر غذایی کم مصرف نیز قادر به ادامه حیات نخواهند بود. تفاوت عمده ای که این عناصر با عناصر پر نیاز دارند این است که این عناصر در مقایسه با عناصر پر نیاز به مقدار کمتری مورد نیاز گیاهان هستند.به عبارت دیگر تفاوت این دو دسته در مقدار نیاز گیاهان به آنها است.

 

 

نیتروژن

 

یکی از عناصر اصلی مورد نیاز گیاهان است که با وجودی که در هوا به مقدار زیادی وجود دارد ولی گیاهان از نوع معدنی نیتروژن استفاده می کنند. بدون نیتروژن رشد گیاه به مقدار بسیار زیادی کاهش می‌یابد.از علائم کمبود نیتروژن کاهش رشد، زردی و کوچک شدن برگها و ضعف در برگهای پیر است.

-آهن : مورد نیاز برای فتوسنتز ، جزئی از آنزیم های مورد استفاده در واکنش های اکسیداسیون و کاهش

– منیزیم : اجزای تشکیل کلروفیل ، فعال شدن آنزیم

– منگنز : تشکیل اسیدهای آمینه، فعال سازی آنزیم

– مولیبدن و کبالت : مورد نیاز برای کاهش نیترات

– نیکل : فعال سازی آنزیم ، پردازش مواد نیتروژنی

– گوگرد : اجزای تشکیل از پروتئین ها و کوآنزیم هایی که با استفاده از مواد مغذی و رشد نقش دارد

– روی : تولید کلروفیل ، فعال شدن آنزیم

 

نحوه مصرف :

هفته ای 5 میلی لیتر برای آکواریوم های گیاهی

برای نتیجه بهتر استفاده دوز بصورت روزانه 14 قطره توصیه می شود.

همچنین مولتی brightwell دارای مقدار اندکی ید می باشد که برای پوست اندازی و رشد میگو ها مناسب است .

یکی از قویترین مولتی های دنیا مولتی شرکت سیچم هست به نام  Seachem Flourish

تفاوت خیلی مهمش با برایتول اینه که دارای فسفات و نیترات و پتاسیم است . برایتول نیترات و فسفاتش صفر هستند ولی پتاسیم در آن موجود است. البته اینها عیب نیست بعنوان مثال :

یکی مثل من از گیاه های فسفات دوست استفاده می کند و سیچم را انتخاب می کند بخاطر فسفاتی که درآن موجود است و دیگری از برایتول استفاده می کند بدون فسفات .

فسفات و نیترات خیلی حیاتی هستند برای گیاه اما در جلبک سازی نقش بسزایی دارند.

 

اولی Flourin Multi Brightwell Vs Flourish Multi Seachem

 

کلمه Flourish مختص شرکت Seachem است.

 

FlorinFe BrightWell

کود آهن شرکت برایتول آمریکا یکی از بهترین کود های آهن مخصوص آکواریوم است.

 

آهن یکی از مهمترین مواد مورد نیاز گیاهان آبزی و آکواریومی است.

کود آهن شرکت برایتول دارای آهن محلول برای گیاهان است.

دارای دو عنصر فلزات آهنی (Fe2+) و Ferric یا +Fe3

آهن باعث سبز ماندن برگ های گیاهان سبز می شود و همینطور برای گیاهان قرمز هم عنصری حیاتی است.

 

نحوه مصرف :

پایه : 5میلی لیتر (1 درب پر) در هر 200 لیتر (187.3 لیتر) بصورت یک روز در میان و یا در صورت نیاز اضافه گردد.

(بدین معنی که 1 میلی لیتر معادل 8 قطره در هر 10 گالن یا 37.9 لیتر)

 

پیشرفته : از یک کیت تست دقیق قبل از تزریق مکمل جهت تعیین سطح آهن موجود در آکواریوم استفاده کنید.

هر میلی لیتر از این محصول غلظت میزان کل آهن را در یک گالن آب به میزان 3.2ppm افزایش می دهد.

در حقیقت هر قطره از این محصول میزان آهن را در 3.78 لیتر برابر با 0.4ppm افزایش می دهد.

رنج آهن را در تانک بین 0.05 تا 0.1 پی پی ام حفظ کنید.

 

 

FlorinAxis BrightWell

منبع کربن و محرک چرخه کربس (چرخه کربس Krebs cycle) در آکواریوم های گیاهی

 

حاوی آمینو اسیدها، اسید هیومیک و هورمونهای گیاهی طبیعی و منابع طبیعی که به گیاهان در جذب مواد مغذی مهم و اصلی مانند آهن، کلسیم و منیزیم کمک می کند و همچنین مقدار قابل دسترسی این مواد را در تانک افزایش می دهد.

 

روش مصرف :

در 3 الی 5 هفته اول 5 میلی لیتر به ازای 200 لیتر آب به صورت هفتگی.

پس از این مدت می توان با توجه به تعداد گیاهان و وضعیت رشد آنها دوز مصرفی را افزایش داد.

 

طبق توصیه تولید کننده، مصرف روزانه این مکمل نتیجه بهتری در بر خواهد داشت.

دوز مصرف روزانه این مکمل معادل 6 قطره به ازای 200 لیتر می باشد که پس از 3-5هفته می توان میزان دوز را اضافه کرد.

 

این محصول در بسته های 125، 250، 500 میلی لیتر و 2 لیتری موجود است.

  

 

Florin glo BrightWell

کود نیتروژن مخصوص آکواریوم های گیاهی

منبع نیتروژن با غلظت بسیار بالا و تسریع کننده رشد گیاهان آب شیرین

 

نیتروژن یکی از مواد مغذی بسیار مهم گیاهان می باشد که برای رشد و حفظ سلامت آنها ضروریست. این ماده غذایی به طور عمده در تولید اسید نوکلوئیکها و پروتئینها به کار می رود.

حاوی عصاره کلپ که هورمون های گیاهی طبیعی را برای رشد وگل دهی گیاهان فراهم می کند.

 

روش مصرف :

قبل از استفاده از این محصول میزان نیترات تانک خود را اندازه گیری کنید.

سطح نیترات آب نباید از 25 میلی گرم در لیتر بیشتر باشد.

5 میلی لیتر از محصول را به ازای 200 لیتر از آب آکواریوم هفته ای یک مرتبه استفاده کنید و تست نیترات را به صورت هفتگی انجام دهید.

در صورت افزایش نیترات به بیش از 25 میلی گرم در لیتر مصرف این محلول را قطع کنید و پس از پایین آمدن سطح نیترات مصرف آنرا مجددا شروع کنید.

 

البته فعلا آب شهری به اندازه کافی نیترات دارد :

 

 

Florin-K BrightWell

کود پتاسیم شرکت برایتول،پتاسیم در غلظت و خلوص بالا برای گیاهان آب شیرین

 

گیاهان به این ماده جهت فعال سازی آنزیمها در برخی واکنشهای شیمیایی زیستی نیاز دارند.کمبود شدید نیتروژن باعث ریزش پیش از موقع برگها می شود.

بیش از اندازه بودن نیتروژن هم به آبدار، ترد و شکننده‌شدن ساقه‌ها و تیره رنگ شدن برگها منجر می شود.

کودهای ازته به دو صورت دامی (کودهای دامی، برگ پوسیده و اندامهای پوسیده حیوانات) و معدنی (نیترات آمونیوم، فسفات آمونیوم، اوره و…) وجود دارند. با توجه به اینکه روی کودهای دامی باید فرآیندهای زمان‌بری صورت بگیرد تا نیتروژن مورد نیاز گیاه آزاد شود کودهای دامی به سرعت نمی توانند در موارد ضروری جوابگو باشند. بهترین فصل برای استفاده از کود دامی برای باغچه‌ها و… انتهای فصل پاییز است که در مدت زمستان کودها تجزیه شده و عناصرشان آزاد شود.

 

نقش اصلی نیتروژن برای گیاه، در تشکیل پروتوپلاسم و اسید نو کلئیک می باشد. بدون نیتروژن رشد گیاه به مقدار بسیار زیادی کاهش می یابد. از علایم کمبود نیتروژن کم رشدی، زردی و کوچ ماندن برگها می باشد. معمولاً علائم کمبود در برگ های پیر، بیشتر نمایان می شود تا برگ های جوان تر، زیرا نیتروژن می تواند از قسمت های پیر به قسمت های جوانتر منتقل گردد. کمبود شدید نیتروژن، باعث ریزش برگ می شود.

گیاهان آکواریومی نیز مانند سایر گیاهان دچار کمبود مواد غذایی می شوند که از علائم آن می توان به رنگ پریدگی، زرد شدن گیاهان و همچنین کند شدن رشد آنها اشاره کرد. این نکته که گیاهانی که سریعتر رشد می کنند نیاز به مواد غذایی بیشتری دارند کاملا روشن است بنابراین علائم کمبود مواد غذایی در اینگونه گیاهان سریع تر مشاهده می شود همچنین کمبود مواد غذایی در آکواریوم هایی با نور زیاد در مقایسه با تانکهایی با نور کم بیشتر دیده می شود. برای درک بهترکمبود مواد غذایی انواع تست عناصر مغذی متفاوت موجود است؛ اما راه حل ساده استفاده از کودهای مایع شامل درشت مغذی ها، ریز مغذی ها، پتاسیم، آهن، فسفر و نیتروژن است که عموما دارای مقادیر تخمینی مناسبی هستند.

سایر علائم ناشی از کمبود مواد غذایی که می توانند شما را در اصلاح دوز کودهای مایع یاری کنند عبارتند است از : زرد شدن برگها، ظاهر شدن حفره هایی شبیه سوختگی بر روی گیاهان و یا جوانه های ضعیف گیاهان. با مشاهده این علائم می توانید مقادیر کود مایع مصرفی خود را اصلاح کنید بدون اینکه به استفاده از تستهای گران قیمت که عموما صحت مناسبی نیز ندارند، نیازی باشد. استفاده مناسب و مداوم از کودهای مایع و افزایش آنها با افزایش حجم گیاهان آکواریومی منجر به آکواریومی سرسبز با گیاهانی سالم وشاداب خواهد شد. در بعضی موارد استفاده از قرصها و یا استیکهای مغذی که در بستر و نزدیک ریشه ها قرار داده می شوند می توانند بسیار مفید باشند.

در نهایت باید به کربن دی اکسید به عنوان یکی از عوامل بسیار اساسی در زمینه رشد گیاهان اشاره کرد که نقش سوخت را در فرایند فتوسنتز ایفا می کند. تزریق کربن دی اکسید نقشی اساسی در داشتن آکواریومی با گیاهان انبوه ایفا می کند. مطالعات اخیر نشان می دهد افزودن کربن دی اکسید می تواند سرعت رشد را تا هفت برابر افزایش دهد، بنابر ین با افزودن کربن دی اکسید نیاز  آکواریوم شما به مواد غذایی افزایش می یابد در نتیجه لزوم افزودن کودهای مایع بیش از پیش در تانک شما احساس می شود. کودهای مایع با توجه به شرکت سازنده آنها دارای انواع متفاوتی هستند که البته در مجموع هر یک دارای تمامی مواد لازم می باشند. به عنوان مثال شرکت ADA کودهای خود را در سه نوع متفاوت عرضه می کند این در حالی است که شرکت Brightwell دارای شش نوع کود متفاوت می باشد.

و کود سیچم در هفت گونه کود متفاوت معرفی می کند که من هوتن این نوع کود ها را پیشنهاد می کنم .

در مجموع توصیه من به دوستان علاقمند استفاده از محصولات یک برند مشخص می باشد زیرا ترکیبات آنها با توجه به سایر محصولات آن شرکت تنظیم شده است و استفاده از آنها ساده تر خواهد بود. به عنوان مثال شرکت Brightwell دارای کودهای نیتروژن و فسفر بصورت مجزا است این درحالی است که شرکت ADA هر دو این مواد را در یک بسته بندی مشخص به همراه ترکیبات دیگر ارائه می کند.

 

ازت (نیتروژن)

 

عنصر نیتروژن یا ازت یکی از مهمتــرین عناصر غذائـی مورد نیاز گیاهان است. این عنصر در سنتـــز اسیـدهای آمینه و پروتئیــن‌ها نقـــش اساســی داشته و جزیی از ساختار کلروفیل برگ و برخی هورمون‌های گیاهی می‌باشــد. کمبــود آن باعث از بین رفتن رنگ سبز برگ‌ها و کاهش رشد گیاهان خواهد شد. اگر چه نیتروژن ۸۰ درصد اتمسفر هوا را تشکیــل می دهد، اما این عنصر بایستی توسط باکتری‌های موجود در خاک به اشکال قابل جذب (نیترات و آمونیوم) تبدیل شود. این عمل، تثبیت زیستی ازت نامیده می شود.

 

اشکال قابل جذب

 

• نیترات (NO3-)

 

• آمونیوم

 

انواع جذب ازت

 

1) جذب فعال : در این نوع، گیاهان عناصر غذایی را با صرف انرژی به وسیله ناقلین یا حاملین و به صورت اختصاصی جذب می کنند.

 

2) جذب غیرفعال : این نوع جذب با فرآیند انتشار صورت می گیرد. روش دیگر جذب غیر فعال از طریق تبادل یونی است.

 

جذب ازت به شکل نیترات به وسیله ریشه گیاه به طریقه فعال است. ولی جذب آمونیوم به وسیله ریشه گیاه می‌تواند به صورت جذب فعال یا غیرفعال باشد.

 

نیترات میل به قلیایی کردن محیط اطراف خود دارد.

 

آمونیوم میل به اسیدی کردن محیط اطراف خود دارد.

 

نقش ازت

 

1) ساختن پروتئین‌ها ازجمله آنزیم‌ها

 

2) ساخته شدن نوکلئوپروتئین‌ها مانند DNA و RNA

 

3) مشارکت با منیزیم در ساخت کلروفیل یا سبزینه

 

4) مشارکت در ساختن برخی هورمون‌های گیاهی

 

5) جزئی از ساختمان حامل‌های انرژی مانند

AMP, ADP و ATP

 

چهار مرحله مهم در تثبیت نیتروژن

 

1) تثبیت و ادغام : جذب و بکارگیری نیتروژن در سیستم های زنده

 

2) تجزیه : تولید آمونیوم توسط باکتری ها و برخی قارچ ها طی پوسیدن ارگانیسم های زنده

 

3) نیتریفیکاسیون : تولید نیترات از آمونیوم

 

4) دنیتریفیکاسیون: تبدیل نیترات به گاز نیتروژن

 

علائم کمبود ازت

 

• سبز کمرنگ شدن و سپس زرد شدن برگ‌های مسن (اگر کمبود شدید باشد برگ‌های جوان و در نهایت کل گیاه نیز زرد می شود که به این حالت کلروز عمومی می‌گویند.)

 

• کاهش رشد ریشه

 

• باریک و بلند شدن ساقه

 

 

علائم بیشبود ازت

 

• عدم تکامل اجزای جدید گیاه (البته زمانی که مقدار فسفر و پتاسیم و گوگرد در خاک کم باشد)

 

• سبز پررنگ شدن برگ‌ها

 

• ترد و شکننده شدن بافت‌های گیاهی به علت جذب بیشتر آب در اثر مصرف تمام کربوهیدرات‌ها و تولید بیشتر پروتئین

 

• افزایش حساسیت گیاه به حمله آفات و بیماری‌ها

 

 

فقر آهن

آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد تمامی گیاهان است. در صورت کمبود آن، در سلولهای برگ سبزینه (کلروفیل) به مقدار کافی تولید نمی شود و برگها رنگ پریده به نظر می آیند.

 

نشانه ها: لکه های زرد ، شیشه ای و کم رنگ شدن برگ ها و در نهایت از بین رفتن آن

علت : پتاسیم کم، فسفات کم و یا خیلی زیاد، در  آکواریوم با کودهی منظم زمانی اتفاق می افتد که KH بالا رفته و باعث افزایش PH نیز شده است.

درمان : دادن کود آهن در آب و بستر، کاهش KH

 

فقر منیزیم

نشانه ها: برگ کاملا زرد شده ولی آوندها هنوز سبز اند

علت : کود دهی آهن متعادل نبوده است

درمان: استفاده از کود کامل

 

 

نیتروژن (N) در گیاهان

نیتروژن بخشی از تمام سلول های زنده و یک بخش ضروری از پروتئین ها آنزیم ها و فرایندهای متابولیک در سنتز و انتقال انرژی است.

نیتروژن قسمتی از کلروفیل، رنگدانه های سبز گیاه ،که مسئول فتوسنتز است.

این عنصر به رشد سریع گیاه کمک می کند و باعث بهبود و افزایش کیفیت برگ گیاهان می شود.

نیتروژن در بیشتر مواقع از تمامی عناصر دیگر در گیاهان بیشتر مصرف و استفاده می شود همچنین نیتروژن نقش بسزایی درتقسیم سلولی در گیاهان ایفا می کند.

نیتروژن در گیاه استفاده از عناصر ضروری دیگر مانند فسفر پتاسیم و… را اداره می کند و همچنین یک عنصر بسیار سیار در گیاهان است.

 

علائم کمبود نیتروژن :

 

کمبود نیتروژن در گیاهان باعث کاهش در رشد رویشی گیاه و کاهش در رشد ریشه می شود.

کمبود نیتروژن همچنین باعث زرد شدن و خرابی و ریزش برگ ها می شود اما از انجایی که نیتروژن یک عنصر سیار در گیاهان است در بیشتر مواقع برگهای قدیمی گیاه با این مشکل رو به رو می شوند و برگ های جدید رنگشان روشن تر از حالت عادی می شوند اما در مواقعی که کمبود نیتروژن شدید است برگ های جوان هم ممکن است زرد شوند و یا دیگر علائم کمبود این عنصر را نشان دهند.

 

 

 

علائم ازدیاد نیتروژن :

 

زیاد بودن نیتروژن در گیاهان باعث افزایش شاخ و برگ و گسترده تر شدن برگ ها همراه با رنگ سبز تیره می شود.

* زیاد بودن نیتروژن در گیاهان باعث جلوگیری از جذب فسفر می شود.

* البته در مطلب آموزشی فوق منظور از ازدیاد، اوردوز شدن محیط اکواریوم (بسیار نادر) از عنصر نیتروژن به فرم آمونیاکی (امونیومی) می باشد که با برهم زدن ph باعث از دسترس خارج شدن عنصر فسفر ( عنصر فسفر بسیار غیرمتحرک بوده) می گردد. که این عارضه خود باعث از دسترس خارج شدن عناصر میکرویی چون آهن و منگنز می شود.

از طرفی عنصر مس ممکن است به فرم فعال خود در آب آکواریوم تبدیل گردد که باعث مسمومیت جانداران آبزی مانند شریمپ حلزون و … می گردد.

 

فسفر

 

در فرایند فوتوسنتز بسیار مهم است. کمبود فسفر باعث توقف رشد گیاه می شود و به علت انتقال فسفر از برگهای پیر به برگهای جوان منجر به ریزش برگهای پیر می شود. گهگاه کمبود فسفر باعث تجمع مواد قندی در برگ و ساقه شده و برگها و ساقه‌ها به رنگ قرمز در‌می آیند.

در خاک فسفر به صورت معدنی و آلی یافت می شود. PH خاک برای جذب فسفر مهم است و می‌بایست بین 6-7 باشد. فسفات آمونیوم از کودهای فسفره است و اگرچه در پودر استخوان فسفر زیادی وجود دارد ولی این فسفر زیاد برای گیاهان قابل جذب نیست.

 

فسفر یکی از عناصر غذایی پر مصرف مهم (ضروری) می باشد که کمبود آن رشد گیاه را به شدت محدود می کند.

 

زمانی که گیاه دچار کمبود فسفر می شود، ورود کربوهیدرات‌ها را به ریشه افزایش می‌دهد. این امر موجب افزایش نسبت Root/Shootمی شود. همچنین مورفولوژی ریشه را از طریق افزایش سرعت رشد ریشه‌های جانبی و تولید سیستم ریشه‌ای بلندتر تغییر می‌دهند. به علاوه کمبود فسفر موجب افزایش پروتئین‌های انتقال دهنده فسفات شده و خروج اسیدهای آلی، RNA آزها و فسفاتازها افزایش می‌یابد.

فسفر به عنوان کلید زندگی گیاه لقب گرفته و مهم‌ترین نقش فسفر در گیاه، در انتقال و ذخیره انرژی به صورت مولکول ATP است. فسفر در رشد زایشی و تشکیل جوانه ها و غیره نقش مهم و مؤثری دارد.

علائم کمبود فسفر برخلاف علائم کمبود ازت، خیلی روشن و واضح نیست. معمولاً بر اثر کمبود فسفر، رنگ برگ‌ها سبز تیره می‌گردد و یک ته رنگ بنفشی در آن‌ها ایجاد می‌شود.

 

فسفر بعد از ازت مهم‌ترین عنصر غذایی در تغذیه گیاه است.منبع اصلی تأمین فسفر مورد نیاز گیاه، کودهای فسفری است. کودهای فسفری از سنگ معدن فسفات تهیه می‌شوند.

تغذیه فسفری قدمت طولانی دارد. در قدیم تولیدکنندگان استخوان را زیر خاک می‌کردند تا فسفر مورد نیاز را تهیه کنند و اصولاً صنعت کود سازی فسفری به این طریق شروع شد. محققین با اضافه کردن اسید بر روی استخوان، فسفر موجود در استخوان را برای گیاه قابل استفاده می‌کردند. کودهای فسفری از سنگ معدن فسفر (آپاتیت) تولید می‌شود. و با افزودن اسید سولفوریک به سنگ معدن فسفات، کود سوپر فسفات تهیه می‌شود که دارای منو کلسیم فسفات و مقداری گچ است. این کود 26% P2O5 دارد. کود سوپر فسفات ساده 16% تا 20% P2O5 دارد. کود سوپر فسفات تریپت حدود 47% P2O5 دارد و بدلیل اینکه درصد فسفات زیادی دارد، سوپر فسفات غلیظ هم نامیده می‌شود.

کود فسفات آمونیوم به عنوان کود فسفری و کود ازتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کودهای فسفری محلول هستند.

مشکلات تغذیه فسفری گیاهان

– تثبیت فسفر

– محدود بودن منابع سنگ فسفات

تثبیت فسفر یا اصطلاحاً P-Fixation یک فرایند شیمیایی است که فسفر از حالت محلول به حالت نا محلول تبدیل می‌شود. به عبارت دیگر تبدیل فسفر محلول به فسفر نا محلول و غیر قابل استفاده برای گیاه را اصطلاحاً تثبیت فسفر گویند.

تثبیت فسفر یک تثبیت زیان‌آور و مضر در تغذیه گیاه است که این تثبیت هم در آب اسیدی و هم در آب های قلیایی اتفاق می‌افتد. در آب های اسیدی، یون‌های آهن و آلومینیوم باعث تثبیت فسفر می‌شوند و فسفر به شکل نا محلول در می‌آید. در آب های آهکی و قلایی یون کلسیم و تا حدودی کربنات کلسیم موجب تثبیت فسفر می‌شود و در نتیجه حلالیت کود مصرف شده کم، و کود برای گیاه غیر قابل استفاده می گردد.

روش‌های کاهش تثبیت فسفر:

تنظیم زمان مصرف کود- برای کاهش تثبیت فسفر، باید زمان مصرف کود با زمان نیاز گیاه تنظیم شود.

فسفر به صورت یون‌های – H2PO42 و- H2PO4 توسط گیاه جذب می‌شود. مهم‌ترین عامل در قابلیت جذب فسفر توسط گیاه PH خاک و آب است. بیشترین غلظت فسفر قابل جذب در محدوده ( 6 تا 7 ) PH وجود دارد. در PH حدود 6.5 بیشترین مقدار جذب فسفر توسط گیاه انجام می‌شود.

کمبود فسفر بدین صورت نمایان می گردد :

کم شدن رشد گیاه به همراه زرد شدن رنگ برگ ها و ایجاد نواحی کوچک و نقطه ای مرده در گیاه (گاهی هم برگ ها به رنگ سبز تیره می شوند)

مشکلات مصرف زیاد فسفر

بر اثر مصرف زیاد فسفر، گیاه دچار مسمومیت فسفری می‌شود و یا تعادل تغذیه ‌ای گیاه بهم می‌خورد.

هم‌چنین در اثر مصرف زیاد فسفر به دلیل اثر آنتا‌گونیستی فسفر با روی، کمبود روی در گیاه بروز می‌کند. بهترین عنصری که با فسفر اثر آنتا‌گونیستی داشته، عنصر روی است که بر اثر مصرف زیاد فسفر کمبود روی (Zn)، آهن (Fe) و منگنز (Mn) تشدید می‌شود.

 

پتاسیم

پتاسیم در اغلب خاکها به اندازه کافی یافت می شود. پتاسیم در فتوسنتز و تهیه قند نقش دارد. این عنصر نیز در گیاهان قابل انتقال است بنابراین علائم کمبود آن به صورت سوختگی کنار برگها ابتدا در برگهای پیر ظاهر می شود.

سولفات پتاسیم و نیترات پتاسیم از کودهای پتاسه هستند.

 

 پتاسیم

 

پتاسیم از عناصر ضروری گیاهان عالی و فراوان‌ترین عنصر موجود در پیکره گیاه پس از ازت است. پتاسیم از عناصر پر‌مصرف است.

 

کمبود پتاسیم فوراً به نشانه‌های قابل دیدن منجر نمی‌شود. ابتدا فقط کاهشی در میزان رشد ایجاد می‌شود،ادامه کمبود یا شدیدتر شدن آن زردی و سوختگی رخ می‌دهد. این نشانه ها معمولاً در برگهای پیرتر شروع می‌شود زیرا این برگها یون پتاسیم را در اختیار برگهای جوان تر قرار می‌دهند. در اغلب گونه‌های گیاهی زردی و سوختگی ازحاشیه و نوک برگها شروع می‌شود.

 

 

مهمترین بخش تامین کننده پتاسیم مورد نیاز گیاه بخش محلول آن است. بعلاوه پتاسیم بعنوان اسمولیت معدنی عمده در تنظیم اسمزی ونگهداری فشار تورگر نقش دارد که درنتیجه باعث توسعه سلولی،عمل سلولهای روزنه، حرکات برگ وتروپیسمها می شود. همچنین در فعال‌سازی تعداد زیادی از آنزیمها، درعمل فتوسنتز، ساختن پروتئینها، متابولیسم اکسیداتیووتعادل بار الکتریکی غشاهای سلولی نقش دارد. تاثیر پتاسیم بر روی رشد و عملکرد گیاهان را می توان به پنج دسته تقسیم کرد. که شامل مقاوم ساختن گیاه در برابر امراض، ایجاد ساقه های سخت و قوی و کاهش خوابیدگی، ازدیاد وزن دانه، تشکیل و انتقال نشاسته، قند و چربی ها و مقاوم کردن بسیاری از گیاهان از جمله گیاهان تیره بقولات در برابر سرما است.

 

پتاسیم به راحتی در سراسر گیاه حرکت می‌کند و به مقدار زیاد در بخشهای فعال و در حال رشد گیاه وجود دارد. مقدار مورد نیاز گیاهان به پتاسیم متفاوت است.ممکن است گیاه در یک مرحله از رشد فیزیولوژیکی نیاز به جذب پتاسیم بیشتر از مرحله دیگر داشته باشد. مثلاً در سیب زمینی ممکن است در مراحل اولیه رشد علائم کمبود پتاسیم را ظاهر نکند، اما در مراحل بعدی کمبود پتاسیم ممکن است برای گیاه بحرانی شود.

 

کمبود پتاسیم

 

کمبود پتاسیم فوراً به نشانه‌های قابل دیدن منجر نمی‌شود. ابتدا فقط کاهشی در میزان رشد ایجاد می‌شود،ادامه کمبود یا شدیدتر شدن آن زردی و سوختگی رخ می‌دهد. این نشانه ها معمولاً در برگهای پیرتر شروع می‌شود زیرا این برگها یون پتاسیم را در اختیار برگهای جوان تر قرار می‌دهند. در اغلب گونه‌های گیاهی زردی و سوختگی ازحاشیه و نوک برگها شروع می‌شود. گیاهانی که کمبود پتاسیم‌ دارند معمولاً از شادابی‌کمتری برخوردار هستند و در شرایط کم آبی به سهولت پژمرده می‌شوند. لذا مقاومت به خشکی در آنها ضعیف است و نیز حساسیت بیشتری نسبت به شوری، آسیب به سرما و حمله بیماری قارچی نشان می‌دهند.

 

در گیاهانی که پتاسیم کافی دارند، فعالیت روزنه‌ها به خوبی کنترل می‌شود. مکانیسم باز و بسته شدن روزنه‌ها کاملاً به جریان پتاسیم و مالات به عنوان آنیون همراه پتاسیم وابسته است. ورود فعال پتاسیم به سلول روزنه باعث باز شدن روزنه و خروج پتاسیم از سلول باعث بسته شدن روزنه می‌شود. در اکثر گونه ها مکانیسم باز و بسته شدن مطلقاً به یون پتاسیم وابسته است و سایر کاتیونهای تک ظرفیتی نمی توانند وظیفه یون پتاسیم را بر عهده گیرند. اختلالهای ناشی ازکمبود پتاسیم شامل 1- مختل شدن فعالیتهای ناشی ازاثر اسمزی وتورگر مانند بازوبسته شدن روزنه ها 2- مختل شدن ساخت پروتئین‌ها به دلیل از دست رفتن زیر واحدهای ریبوزومی 3- کاهش فعالیت آنزیم‌ها به دلیل از دست رفتن ساختار فضایی آنزیم‌ها که باردار شدن آنها به K+ بستگی دارد 4-کاهش شدید فتوسنتز به دلیل نقش K+درایجاد توازن با H+ و تنظیم اسیدیته استرومای کلروپلاست وفعال نمودن آنزیم سیکل کالوین روبیسکو5- کاهش بارگیری وانتقال آبکش.

 

پتاسیم وفتوسنتز

 

پتاسیم نقش کلیدی در فتوسنتز دارد. یون پتاسیم انتقال مواد حاصل از فتوسنتز را تسریع می‌کند. این امر احتمالاً مربوط به فرآیندهای فتوفسفوریلاسیون است. به طوری‌که هرگاه مقدارK+ در گیاه زیاد شود احتمالاً تولیدATP زیاد می شود که خود در بارگیری آوندهای آبکش با مواد ساخته شده فتوسنتزی لازم است. افزایش فتوفسفوریلاسیون و انتقال الکترون فتوسنتزی در گیاهانی که به خوبی از یون پتاسیم برخوردار هستند مشاهده‌شد. میزان فتوسنتز در بسیاری از گونه هایی که در معرض استرس نمک (NaCl) هستندکاهش می‌یابد.

 

فعال سازی آنزیم‌ها توسط پتاسیم

 

یون پتاسیم در فعال سازی سیستم های آنزیمی مختلف نقش دارد. یون‌پتاسیم برای اتصال tRNA به ریبوزومها ضروری است و ممکن‌است بر سایرجنبه‌های فعالیت ریبوزومی نیز اثربگذارد.

 

بیش از60 نوع آنزیم مختلف شناخته ‌شده ‌است که برای فعال‌سازی نیازمند کاتیون‌های تک ظرفیتی‌است. در اغلب موارد یون پتاسیم موثرترین کاتیونی است که در این فعال‌سازی شرکت دارد از جمله آنزیم سینتتاز‌نشاسته از ذرت شیرین به قویترین وجهی توسط یون پتاسیم فعال می‌شود. یون سدیم اثر ضعیفی روی فعال سازی این آنزیم دارد و یون لیتییوم تاثیری ندارد. در مورد چندین‌آنزیم تاثیرآمونیوم یا روبیدیم در فعال‌سازی آنها همانند تاثیر یون پتاسیم است. این نکته از نقطه نظر تئوری جالب توجه است. چون اندازه این سه یون پس از آبدار شدن تقریباً یکسان است. بنابراین به نظر می‌رسد فعال‌سازی به اندازه ‌یون فعال‌کننده بستگی‌دارد، ولی در همه گیاهان آمونیوم و روبیدیم نمی‌توانند در فعال‌سازی آنزیم‌ها جایگزین یون پتاسیم شوند. زیرا آنها در غلظت‌هایی مشابه پتاسیم، سمی هستند.

 

 

کلسیم

کلسیم به صورت پکتات کلسیم در دیواره‌های سلولی گیاهان استفاده می شود. کلسیم در گیاهان قابل انتقال نیست و بنابراین پیوسته باید در دسترس گیاه باشد. کمبود کلسیم باعث کمبود رشد و همچنین لوله شدن برگها و قهوه‌ای شدن ریشه می گردد. پوسیده شدن غنچه‌ها، آسیب‌های پوستی در درختان از دیگر علائم کمبود کلسیم است.

اضافه کردن مقدار کم و محتاطانه آهک به خاک برای رفع کمبود کلسیم، محلول پاشی نیترات کلسیم و استفاده از کودهای حاوی کلسیم مانند سوپر فسفات موثرند.

 

گوگرد

گوگرد در تهیه پروتئین و اسید آمینه برای گیاهان مورد نیاز است. بو و مزه برخی محصولات باغبانی مانند سیر، پیاز و خردل مربوطه به گوگرد است.

علائم کمبود گوگرد بیشتر در برگهای جوان دیده می شود، علائم به صورت کاهش رشد، زردی و کوچک شدن برگهای جوان است.گوگرد به صورت معدنی و آلی در خاک یآفت می شود. گوگرد آلی از تجزیه مواد پروتئینی به دست می‌آید و گوگرد معدنی را می‌توان به صورت کود سوپر فسفات، سولفات آمونیوم و گل گوگرد یا سولفات کلسیم به خاک اضافه کرد.

 

منیزیم

منیزیم در تولید کلروفیل مهم است و در بذور گیاهان به مقدار زیادی ذخیره می شود. علائم کمبود منیزیم زرد شدن مابین رگ‌ برگهاست. ابتدا در برگهای پیر مشاهده شده و اگر کمبود شدید باشد برگهای شروع به ریزش می کنند. منیزیم در خاک به نسبت سریع شسته شده و از دسترس گیاه خارج می شود. برای رفع کمبود منیزیم از کربنات منیزیم و سولفات منیزیم استفاده می شود.

 

آهن

آهن در تولید کلروفیل، تنفس و فتوسنتز کاربرد دارد. کمبود آهن کاملا مشهود است و برگهای جوان زرد می شوند ولی رگبرگها سبز باقی می‌مانند و در کمبود شدید رشد متوقف می شود. جذب آهن به ph خاک و ترکیبات آن بستگی دارد و به صورت کلات آهن به خاک اضافه می شود.

 

بر

کمبود بر باعث توقف رشد و خشکیدگی سرشاخه‌ها و ریشه‌ها می شود.برگها کلفت و شکننده شده گلدهی به میزان قابل توجهی کاهش یافته تبدیل گل به میوه کم می شود.

میزان بر در خاکها بسیار کم است و در خاکهای شنی زود شسته می شود. بوراکس به عنوان منبع بر استفاده می شود.

 

روی

کمبود روی باعث کوچک ماندن برگهای گیاه و کوتاه شدن فاصله بین گره‌های ساقه‌ها می شود. Ph خاک در جذب روی موثر است. در خاکهای قلیایی و حاوی فسفر زیاد، روی غیرقابل استفاده می شود. در خاک زود شسته می شود. برای رفع کمبود از سولفات روی استفاده می شود.

 

منگنز

منگنز به میزان بسیار کمی مورد نیاز گیاه است و در صورت زیاد شدن آن اثر مسموم‌کننده خواهد داشت. وجود منگنز برای اغلب اعمال گیاهی نیاز است.علائم کمبود منگنز در گیاه مخنتلف متفاوت است. در برگهای جوان، سوختگی کنار برگها، لکه‌های سوخته میانه برگها همراه با کاهش رشد و کاهش گلدهی از نشانه‌های کمبود منگنز است. برای رفع کمبود از سولفات منگنز استفاده می شود.

 

مس

مس نیز به مقدار بسیار کم در سوخت و ساز گیاهان استفاده می شود. کمبود مس موجب کوچک ماندن برگها و سوختگی برگهای شاخه‌های جوان می شود. برای رفع کمبود از سولفات مس استفاده می کنند.

 

 

کود دونوع استفاده می شود

 

1. A) کود زیر بستر

 

کود زیر بستر که نیاز تانک های گیاهی هست و می توانیم از مارک های مختلف استفاده کنیم که بصورت استاندارد 2 سانت کف تانک ریخته می شود و مواد و عناصر مفید و مورد نیاز گیاه رو از طریق ریشه در اختیار گیاه قرار می دهد.

از برندهای خوب که در بازار موجود هستند ADA و محصولات زیر بستر فوق العاده

aquabasis plus jbl

tetra

[ plangrowth substrate tropica ]

 

کود زیر بستر مخصوص شن های خنثی :

 

یک کنسانتره ی بسیار کامل و مغذی ، با طول عمر بسیار طولانی که زیر شن های خنثی می توان از آن استفاده کرد و سلامت گیاهان را تضمین می کند و رشد طولانی مدت را برای گیاهان شما به ارمغان می آورد.

 

این محصول هیچ نوع اثری بر kh و ph آب نمی گذارد و تمامی مواد مغذی را در اختیار ریشه ی گیاهان قرار می دهد.

 

این محصول را تنها کافی است یک سانتی متر در کف آکواریوم ریخته و بر روی آن از هر نوع شن خنثی که مایلید بریزید و از رشد گیاهان خود لذت ببرید

 

پاور ساند ada

 

پاورساند یک نوع خاک بستر است که مخصوص گیاهان آبزی تهیه شده است. ترکیب پاورساند که پایه آن سنگهای آتشفشانی منفذ دار و مواد ارگانیک پر از مواد غذایی می باشد، به تشکیل کلونی های موجودات میکروبی در بستر کمک می کند و مواد غذایی کافی برای ریشه گیاهان فراهم نماید و بستری پویا تشکیل می دهد. پاورساند مانع سفت شدن بستر می شود لذا شما می توانید یک بستر ایدآل با دوام فراهم نمایید تا گیاهان آبزی بتوانند در آن بخوبی ریشه بدوانند. پاورساند اسپیشل با مواد غذایی ارگانیک چندین برابر بیشتر از پاورساند معمولی ترکیب شده است و علاوه بر این، باکتر 100 و کلییر سوپر نیز در آن وجود دارد که اینها فعالیت بکتری ها را در بستر افزایش می دهند.

 

تورمالین

tourmaline bc ADA

 

هنگام بستر سازی، تورمالین BC را در کف بستر پهن نمایید. در تمامی سطح کف آکواریوم آن را به صورت یک نواخت و نازک پهن کنید.

هنگام بستر سازی، پاورسند و اکوا سویل و غیره را روی تورمالین BC قرار دهید. برای فعال کردن باکتریهای بستر،بکارگیری باکتر100 و کلییرسوپر نیز توصیه می شود.

از سری زیر بستر های حرفه ای شرکت ada

-دارای عناصری هم چون بر،آهن،منگنز

-این محصول یک جریان ضعیف برق بوجود می آورد که آب را فعال نگه دارد

-کمک به جذب مواد غذایی توسط ریشه گیاه

-این محصول صرفا برای زیر بستر سازی است توصیه می شود آن را مستقیم به آب آکواریوم اضافه ننمایید.

ساخت کشور ژاپن

 

طریقه استفاده:

با قاشق ارائه شده در بسته بندی، 10 قاشق برای یک مخزن 60 سانتی کافی می باشد. یک بسته کامل برای مخزن 90 سانتی می باشد.

 

[ bacter 100 ADA ]

 

 

-مناسب برای زیر سازی بستر

-دارای بیش از 100نوع موجودات میکروسکوپی می باشد

-برای گرفتن نتیجه هرچه بهتر استفاده این محصول با تورمالین BC یا کلیر سوپر توصیه می شود.

-جلوگیری از رشد جلبک

-از سری زیربستر های حرفه ای شرکت ada

ساخت کشور ژاپن

 

 

penac p ADA

 

-از سری زیر بستر های حرفه ای ada

-کمک به رشد ریشه گیاه

-سالم نگه داشتن محیط بستر برای مدت طولانی

-مناسب برای راه اندازی اولیه آکواریوم گیاهی

 

طریقه مصرف : 3 پیمانه از این محصول مناسب برا ی آکواریوم با طول 60 سانت مناسب می باشد و همچنین 9 قاشق برای یک آکواریوم 90 سانت و 12 قاشق برای آکواریوم 120 سانت مناسب می باشد.

توصیه می شود این محصول با مکمل هایی همچون پناک w،تورمالین بی سی، باکتر 100 و کلیر سوپر استفاده شود تا تاثیر این محصول را دو چندان کند.

 

قرص زیر بستر [FLOURISH TABSمحصول سیچم]

-جزو بهترین زیر بستر ها برای آکواریوم های گیاهی

-دارای انواع عناصر کمیاب از جمله : کلسیم،پتاسیم،کبالت،آهن،زینک و…

-به صرفه و اقتصادی نسبت به دیگر زیر بستر های موجود در بازار

-کیفیت ساخت بسیار بالا

طریقه مصرف : قرص ها را در فاصله 10-15 سانتی متری در زیر بستر آکواریوم خود قرار دهید و قرص هارا هر چهار ماه جایگزین کنید.

 

[ PENAC Wمحصول شرکتADA ]

 

-از سری زیر بستر های حرفه ای شرکت ada

-امکان پذیر ساختن حلالیت اکسیژن در بستر

-پایدار کردن آکواریوم با فعال ساختن باکتری های ایروبیک

-مناسب برای راه اندازی آکواریوم گیاهی

 

طریقه مصرف: مقدار سفارش شده، 3 قاشق از پناک W (حدود 6 گرم) برای یک آکواریوم با مخزن استاندارد 60 سانتی با استفاده از قاشق داخل بسته؛ 9 قاشق تخت (18 گرم) برای یک اکواریوم 90 سانتی، و 12 قاشق تخت (24 گرم) برای یک آکواریوم 120 سانتی مناسب می باشد.

توصیه می شود این محصول برای کارایی دو چندان با محصولاتی همچون باکتر100،تورمالین بی سی،کلیر سوپر یا پناک پی استفاده شد.

 

B )

کود مایع و جامد افزودنی

 

 

 کودهای مایع در آکواریوم های گیاهی (پلنت)

 

عامل اصلی که باید در نظر بگیرید این است که آیا شما از CO2 استفاده می کنید یا نه. اگراستفاده می کنید، نیاز دارید انواع مختلفی از کودها را انتخاب کنید. من هر دو مورد استفاده از کود در تانک با سیستم CO2 و بدون سیستم CO2 را به صورت مختصر در زیر برای شما توضیح خواهم داد.

هنگام استفاده از کود در تانک خود باید به یک نکته حتما توجه داشته باشید : آیا این کود برای تانک با سیستم CO2 مناسب است یا خیر. کودهایی که برای تانک هایی با سیستم CO2 طراحی شده اند هیچ ماده مغذی درمقیاس زیاد (مقیاس ماکرو) مانند (نیترات، فسفات و پتاسیم) به تانک شما اضافه نمی کنند. این ترکیبات که برای گیاهان ضروری هستند در آب شیر نیز به مقدار کافی وجود دارند بنابراین خرید کودی که حاوی این ترکیبات است باعث بروز مشکلاتی می شود.برند Brightwell نمونه ای از بهترین کودها برای تانک های بدون سیستم CO2 هستند.

اگر شما از جمله افرادی هستید که در حال حاضر از سیستم CO2 در تانک خود استفاده می کنید و یا قصد استفاده از آن را دارید، بسیار مهم است که در انتخاب کود مناسب نهایت دقت را داشته باشید چون شما احتمالا بسته به نوع برند به بیش از یک بطری احتیاج خواهید داشت و هنگام استفاده از کود به این نکته توجه کنید که بهتر است فقط از یک برند استفاده کنید زیرا مخلوط کردن برندهای متفاوت می تواند مشکل آفرین باشد. بنابراین با دقت برند مناسبی را انتخاب کنید و فقط از همان استفاده کنید.

با انتخاب برندی مانند ADA که نزد علاقه مندان بسیار محبوب است به شما این فرصت داده می شود تا بتوانید از انواع مختلفی از کودها استفاده کنید و بر مواد غذایی مورد نیاز برای رشد گیاهانتان کنترل کامل داشته باشید. مواد غذایی که این برند فراهم می کند مانند فسفر، نیتروژن، آهن و پتاسیم در حد مناسب در اختیارتانک شما قرار می گیرد. با توجه به دامنه ای که این برند برای استفاده مشخص می کند می توانید مقادیر مناسب برای مصرف گیاهان خود را تعیین کنید.

برخی از علاقه مندان، به دنبال کاهش میزان کود مصرفی برای ایجاد زندگی ساده تر هستند. دلیل اصلی اینکه برخی از تولید کنندگان محصولی تحت عنوان “همه چیز در یک بطری” را طراحی کرده اند این است. برند Seachem نمونه از کودهایی هستند که به خوبی میتوانند مواد مغذی گیاهان تانکی با سیستم CO2 را فراهم کنند. بطری های مناسب این برند هیچ ماده مغذی را بیش از حد به تانک اضافه نمی کند و بسیار مقرون به صرفه هستند. سایر برندها مانند Elose هم همین کار را انجام می دهند اما در غالب بطری هایی با دوز متفاوت و البته قیمت متفاوت.

این نکته بسیار مهم است که هنگام استفاده از کودها وحشت زده نشوید. یک تصور غلط و رایج این است که اضافه کردن کود باعث رشد جلبک می شود که قطعا علت رشد جلبک این نیست. در گذشته هنگامی که رشد جلبک گسترش می یافت (البته این مساله را امروزه هم گاهی می شنوم) مردم کوددهی را متوقف می کردند. آنها تصور می کردند مواد مغذی باعث ایجاد این مشکل هستند. گرسنه نگه داشتن گیاهان خود از مواد مغذی، داشتن فیلتری که در طول یک ساعت جریان کافی از آب را تصفیه نمی کند، اعمال روشنایی برای مدت بیش از حد نیاز، تعویض نکردن آب تانک در طول هفته و نوسان سطح CO2 باعث ایجاد جلبک می شود.

 با اطمینان از اینکه هرگز مقادیر ماده مغذی را در آکواریوم خود محدود نمی کنید، شما می توانید آنچه گیاهانتان به آن نیاز دارند را فراهم کنید، و به عنوان نتیجه آنها با زیبا و شاداب بودن و رشد سریع به شما پاسخ می دهند. من همچنین نظریات و مفاهیم عجیبی درباره استراحت دادن به گیاهان از میزان نوردریآفتی خوانده ام که قطعا درست نسیتند. با این کار تفاوتی برای گیاهان ایجاد نمی شود اما جلبک ها بسیار سریع تر از گیاهان می توانند پاسخ دهند چون کوچکتر هستند و در مقابل تغییرات تغییرپذیرتر هستند. این مساله به همین سادگی است که بیان شد اما می تواند با توجه به حجم بالای اطلاعات غلط موجود در منابع مختلف پیچیده شود. آخرین نکته ای که می خواهم به آن اشاره کنم در مورد میزان مصرف کود است، من به شما توصیه می کنم به صورت روزانه به گیاهان خود کود دهید بنابراین گیاهانتان به میزان مشخصی و به طور منظم مواد مغذی دریافت خواهند کرد. اگر روی بطری میزان مصرف هفتگی نوشته شده است آن را بر هفت تقسیم کنید و به صورت روزانه مصرف کنید. تا زمانی که مقدار کافی از کود را مصرف می کنید بهترین نتیجه را دریآفت می کنید اما اگر در تانک خود نشانه ای دیدید که ناشی از کمبود کود است میزان دوز مصرفی را با نسبت 25% افزایش دهید.

بر روی بسته بندی تمام کودهای مایع توضیح مختصری در مورد دوز مصرف نوشته شده که برای حالت کمال یک آکواریوم گیاهی نوشته شده . در اصل حجم گیاه ، نوع گیاه و حجم آب موجود در تانک میزان دوز کود مایع را تعیین می کنند . بعنوان مثال در تانکی که حجم گیاهانی همچون آنوبیاس که سرعت رشد بسیار کمی دارند نیاز به کود مایع به مراتب کمتر از آکواریومی که دارای حجم زیادی چمن است خواهد بود . بعلاوه دوز کود مایع به مرور زمان باید تغییر داده شود . بعنوان مثال در زمان شروع یک آکواریوم نیاز به کود کمتر می باشد زیرا گیاهان به انداز کافی ریشه ندارند و توان رشد گیاهان کافی نیست و به مرور زمان به افزایش ریشه ها و حجم گیاهان نیاز به کود مایع افزایش می یابد و شرکت های تولید کننده بر این مبنا دوزهای متغیری ارایه می کنند.

 

برای روشن تر شدن مطلب به بسته بندی کودهای مایع ADA  اشاره می کنیم . دوز پیشنهادی یک اسپری برای هر 20 لیتر آب می باشد که در ادامه امکان استفاده از سه اسپری برای هر 20 لیتر آب نیز امکانپذیر می باشد .

کودهای مایع به دو دسته تقسیم می شوند. درشت مغذی ها و ریز مغذی ها. در آکواریوم های معمولی که دارای گیاهان کم رشد می باشند استفاده از کود مولتی کافیست که دارای ریز مغذی ها می باشد. در صورت داشتن آکواریوم هایی با حجم بالای چمن و خزه ها استفاده از درشت مغذی ها اجتناب ناپذیر است.اگر مایل به داشتن اکواریومی با حجم گیاه بالا و متراکم هستید حتما از دوز کامل کودهای مایع استفاده کنید.

 

آیا کودهای مایع باعث جلبک می شوند ؟

 

از جمله سوالات بسیار متداول این سوال می باشد . در واقع کودهای مایع مانند شمشیر دو سر عمل می کنند کمبود کود مایع و یا اور دوز آنها هر دو باعث جلبک خواهد شد . بنا بر این توصیه ما استفاده مداوم به میزان مناسب می باشد تا از رشد جلبکها جلوگیری شود .

 برای گیاه مخصوصا وقتی که آب مواد آلی خود را از دست می دهد یا فاقد آن است نیاز به کود دهی احساس می شود مثلا کلسیم منیزیم آهن و روی همه اینها برای گیاهان مفید است البته تمامی این مواد در آب محلول می باشند پس نیازی در وحله اول به کود نیست اما از آنجاپی که کود و مکملهای گیاهی در مدت زمانی که با مشاهده می توانیم ببینیم که گیاه از رشد خود باز ایستاده باید نیاز به کود دهی کرد پس هنگامی که گیاهی مانند اکیندروس یا کریپتون میخرید که بصورت ریشه تغذیه می کنند بخاطره اینکه رشد کندی دارند نباید در همان وحله اول اقدام به کود نمود البته لازم به ذکر است در صورتی که آکواریوم فاقد ماهی باشد نیاز به کود تقریبا حتمی به نظر می رسد مخصوصا برای گیاهانی که از طریق ریشه مواد آلی را جذب می نمایند البته ضد و نقیض در مورد کودها در سایتهای آکواریوم زیاد است تولید کننده گان کودها مدعی هستند که کودهای تولیدی آنها به میزان نیترات آب و افزایش فسفات آب کمکی نمی کند از طرفی سایتهای دیگری مدعی هستند این محلولها حاوی موادی هستند که می توانند نیترات آب را بالا ببرند با توجه به اینکه میزان بالای نیترات آب و همینطور فسفات می تواند باعث برهم خوردن چرخه زیستی شود و صدمات جبران ناپذیری به گیاهان و ماهیان وارد سازد پس باید کمی با احتیاط عمل نمود یعنی اجازه دهیم که در وحله اول گیاه تا جایی که می تواند رشد خود را بکند تا اینکه متوقف شود.گیاهی که وارد آکواریوم می شو د یک رشد مقطعی را ممکن است داشته باشد و بعد متوقف می شود برای این منظور می توان از کودهای مکمل استفاده نمود حالا باید چه نوع کودی استفاده کنیم مایع یا جامد ؟ برای گیاهانی که از طریق ریشه تغذیه می کنند جامد مانند قرص و برای گیاهانی که از طریق تمام اعضای خود مانند ساقه ها و ریشه و برگها تغذیه می کنند کود مایع اکنون به معرفی چند نمونه از کودها و مکمل ها می پردازیم :

 

اولین مکمل که نام اون فلوریش هست که برای رشد روز افزون و منظم گیاهان و تقویت ریشه و برگهای آن نقش دارد.فلوریش حاوی مواد سرشار و غنی از کلسیم منیزیم روی آهن هست 250 میل ازین دارو برای 12.500 لیتر آب جوابگو هست!! این دارو باعث گسترش نیترات و فسفات در آب نمی شود که برای رشد جلبک مفید هست.

یکی دیگر از اقسام مکمل که خودتان بهتر از من می دانید مکمل کریپتو هست که در ایران 100 البته موجود هست و برای تقویت گیاه و ریشه اون استفاده می شود این برای آن دسته از گیاهانی استفاده می شود که ریشه آنها به میزان زیادی نیترات برای جذب دارد و رشد کندی هم دارد البته این قرصها آنطوری که کارخانه اش اعلام کرده میزان نیترات و فسفت آب را بالا نمی برد و ازین لحاظ مطمئن باشید و همچنین موجبات رشد جلبک رو فراهم نمی سازد.

 

جامد : گیاهان برای رشد و تکثیر نیاز به مواد و عناصر کمیابی از جمله آهن، منگنز، پتاسیم نیتروژن فسفر … دارند و فقدان آن در آکواریوم باعث از بین رفتن گیاهان خواهد شد. کودهای بسته بندی شده و مخصوص استفاده در آکواریوم در فروشگاه های آکواریومی موجود می باشد که کم کم در آب حل می شوند و نیاز گیاهان را تامین می سازند. این کود ها نیاز به شستشو ندارند و مستقیما باید در آکواریوم و در کف زیر بستر قرار بگیرند. شستشوی آنها باعث از بین رفتن املاح و عناصر کمیاب آنها خواهد شد. توصیه اینجانب استفاده از کود خالص می باشد و کودهایی که با بستر مخلوط می باشند مناسب نیستند. یکی از بهترین انواع کود های موجود در دنیا ( کود های شرکت TROPICA دانمارک ) می باشد که حاوی تمامی عناصر کمیاب و مورد نیاز گیاهان است.

 

گیاهان برای رشد و نمو به عناصر و مواد مغذی زیادی همانند آهن، پتاسیم، منگنز، کربن، مس، بور، منیزیم، نیترات، فسفات و…. احتیاج دارند. به همین جهت در شیوه حرفه ای نگهداری از آکواریوم های گیاهی علاوه بر استفاده از کود کف، باید به صورت روزانه یا هفتگی از کودهای مایع نیز استفاده نمود. برندهای مختلفی از کودهای مایع در بازار آکواریومی یافت می شود که ازجمله انواع رایج و شناخته شده آن می توان به کودهای مایع ADA ژاپن، Seachem آمریکا، بِرایت وِل آمریکا، سِرا و تِترای آلمان و آزو تایوان اشاره نمود. حال آنکه ما انواع مختلفی از کودهای مایع را هر یک از این برندها برای بالغ بر هفت نوع هستند که کودهای مایع مولتی (که حاوی عناصر و ترکیبات عمومی تر می باشد) و کربن از رایج‌ترین آنها هستند و برای بهبود شرایط رشد گیاهان بهتر است به ترتیب از کودهای مایع آهن، پتاسیم، عناصر کمیاب (trace element)، فسفات و نیترات استفاده نمایید.

 

هورمونها از مهمترین عوامل درونی موثر برای رشد گیاهان هستند. در واقع در گیاهان نیز مانند سایر جانداران، هورمون‌ها در تشکیل ساختارهای سلولی و رشد و نمو نقش بسزایی دارند. هورمونها عهده‌دار تنظیم و هماهنگی فرآیندهایی هستند که در نقاط مختلف پیکر گیاهان صورت می‌گیرند. این مواد ترکیباتی آلی هستند که در بآفتهای ویژه‌ای ساخته می‌شوند و مستقیما از یاخته‌ای به یاخته دیگر و یا از طریق آوندها در سراسر گیاه انتقال می‌یابند و در محل هدف تاثیر می‌گذارند. این مواد شیمیایی می‌توانند بر سلول‌های بنیادین اثر گذاشته و ویژگی‌ها و خصوصیات سلول‌های خاص مثلاً سلول برگ، ریشه یا ساقه را در آن‌ها ایجاد ‌نمایند. افزودن هورمون‌های گیاهی به آکواریوم‌های گیاهی می‌تواند به گیاهان کمک کند تا در مسیر رشد و شادابی با سرعت بیشتری پیش بروند. هورمون‌های افزاینده رشد و نمو در گیاهان آکواریومی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

 

1- اکسین‌ها

 

فراوانترین اکسین طبیعی اسید اندول استیک است. مناطقی از گیاه که فعالیتهای رشد و نمو در آنها شدید است معمولا بیشترین مقدار اکسین را تولید می کنند. بدین ترتیب مریستمهای مختلف از جمله مریستم نوک ساقه، مریستم نوک ریشه و کامبیومها سرشار از اکسین هستند. اکسینها علاوه بر تاثیری که در افزایش طول یاخته دارند، در کنترل ریزش برگها، جلوگیری از رشد ریشه‌های نابجا و گل ‌دهی در بسیاری از گیاهان آبزی دخالت می کنند.

 

2- جیبرلین‌ها

 

مهمترین اثر جیبرلینها در افزایش طول ساقه‌ها است. جیبرلینها همچنین سبب تمایز یاخته‌ای می‌شوند. بطور کلی تمام جنبه‌های مختلف رشد و نمو در گیاهان می‌توانند تحت تاثیر جیبرلینها قرار بگیرند. اثر تحریک کنندگی جیبرلین در رشد ساقه، به ویژه در ساقه‌های گیاهان طوقه‌ای، با افزایش ابعاد یاخته و تعداد آن آشکار می شود. جیبرلینها به مقادیر مختلف در همه بخشهای گیاه وجود دارند. جیبرلین باعث افزایش فعالیت و یا سنتز گروه ویژه‌ای از آنزیمها می‌گردد که متابولیسم قطعات 2 کربنی را تغییر داده موجبات سنتز ترکیبات حد واسط را فراهم می‌آورد.

 

3- سیتوکینین‌ها (زئاتین)

 

سیتوکینینها شامل گروهی از ترکیبات محرک رشد هستند که فرآیند تقسیم را در یاخته‌ها تحریک می کنند. از جمله معروف ‌ترین آن‌ها زئاتین است. زئاتین در تمام مراحل رشد گیاهان دارای نقش است. این ترکیبات بر روی متابولیسم از جمله فعالیت آنزیمها و بیوسنتز مراحل رشد تاثیر می‌گذارند و همچنین در ظهور اندامکها و انتقال مواد غذایی در گیاهان موثر بود و مقاومت گیاه را نسبت به عواملی مانند پیری، بیماری‌ها و همچنین دمای پایین افزایش می‌دهند. زئاتین سبب تسریع تقسیم یاخته‌ای و در نتیجه تولید یاخته‌های بیشمار می شود و از پیری برگهاست. یکی از برندهای معتبر موجود در ایران هورمونهای گیاهی شرکت آزو(AZOO) است.

 

این محصول بسیار قوی و به صرفه از شرکت بزرگ تروپیکا مناسب برای تمامی گیاهان سریع الرشد و سخت و حساس است و حاوی درشت مغذی هایی مانند نیتروژن و فسفر است . همچنین حاوی آهن منگنز و تمامی ریز مغذی ها است و بسیار مناسب برای آکواریوم هایی با تراکم بالای گیاهی و گیاهان سریع الرشد است.

پریمیوم تروپیکا

این محصول دارای غلظت بسیار بالاست به طوری که تنها فقط ۱ میلی لیتر از آن (یک پاف) برای ۱۰ لیتر از آب آکواریوم آن هم به صورت هفتگی کافی بوده، همچنین این محصول علاوه بر ریز مغذی ها تمامی درشت معذی های مورد نیاز گیاه را دارا می باشد و بسیار مناسب برای گیاهانی که دارای نشانه های کمبود مواد مغذی و کمبود رشد هستند است.